δαπάνη δήμου για στέγαση,αποφ Ελεγκτικό συνέδριο

ΑΡΙΘ.: 394/10 Βλέπετε το πλήρες κείμενο
Είδος Εγγράφου: ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ
Αρχή έκδοσης: ΠΡΑΞΕΙΣ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ VII ΤΜΗΜΑ
ΦΕΚ:
Μέγεθος κειμένου: 30 KB

ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΜΗΜΑ VIΙ ΠΡΑΞΗ 394/2010 ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΤΕΛΕΙΑ Αποτελούμενο από την Άννα Λιγωμένου, Προεδρεύουσα Σύμβουλο, που ασκεί καθήκοντα Προέδρου του Τμήματος, τα μέλη Βασιλική Ανδρεοπούλου και Σταμάτη Πουλή, Συμβούλους, Νεκταρία Δουλιανάκη και Ευπραξία Δημολιού (εισηγήτρια), Παρέδρους που μετέχουν με συμβουλευτική ψήφο. Συνήλθε στην αίθουσα διασκέψεων του Καταστήματός του, που βρίσκεται στην Αθήνα, στις 30 Νοεμβρίου 2010, με την παρουσία της Στεργιανής Φορτσερά, υπαλλήλου του Ελεγκτικού Συνεδρίου με βαθμό Α΄ της Κατηγορίας ΔΕ, που ασκεί καθήκοντα Γραμματέα του Τμήματος. Για να αποφανθεί, ύστερα από σχετική διαφωνία που ανέκυψε μεταξύ της αναπληρώτριας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Δήμο Καλλιθέας και του Κέντρου Ανοικτής Προστασίας Ηλικιωμένων (Κ.Α.Π.Η.) του Δήμου ..., εάν πρέπει να θεωρηθεί το 59 χρηματικό ένταλμα πληρωμής, οικονομικού έτους 2010, του ανωτέρω Κ.Α.Π.Η. Αφού μελέτησε τα στοιχεία του φακέλου και έλαβε υπόψη Την 429/12.11.2010 έγγραφη γνώμη του Αντεπιτρόπου της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο Αντωνίου Νικητάκη, σύμφωνα με την οποία το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα δεν πρέπει να θεωρηθεί. Σκέφθηκε σύμφωνα με το νόμο Ι. Η αναπληρώτρια Επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Δήμο Καλλιθέας, αρνήθηκε, με την 78/17.9.2010 πράξη της, να θεωρήσει το 59, οικονομικού έτους 2010, χρηματικό ένταλμα πληρωμής του Κ.Α.Π.Η. Δήμου ..., ποσού τριάντα τεσσάρων χιλιάδων πεντακοσίων εξήντα ευρώ (34.560,00) που εκδόθηκε υπέρ της εταιρείας «…» και αφορά αμοιβή αυτής για τη διαμονή και φροντίδα τεσσάρων (4) άπορων, αστέγων και εγκαταλελειμένων από τους συγγενείς τους γερόντων στον οίκο ευγηρίας της ως άνω εταιρείας για το χρονικό διάστημα από την 1.1.2010 έως 31.12.2010. Ως αιτιολογία της άρνησής της η Επίτροπος προέβαλε ότι η εντελλόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη, το μεν διότι η πληρωμή ιδιωτικού οίκου ευγηρίας από Κ.Α.Π.Η. για την παροχή στέγης και φροντίδας σε άπορους και άστεγους ηλικιωμένους δημότες ούτε από διάταξη νόμου προβλέπεται, ούτε μπορεί να θεωρηθεί ότι συντελεί, άμεσα ή έμμεσα, στην καλύτερη εκπλήρωση των σκοπών του, το δε διότι η σχετική σύμβαση με προβλεπόμενο χρόνο παροχής υπηρεσιών από 1.1.2010 έως 31.12.2010 υπεγράφη στις 12.8.2010, κατόπιν διενέργειας διαγωνισμού στις 29.6.2010, ενώ η ανάδοχος παρείχε ήδη τις υπηρεσίες της από την 1η.1.2010. Περαιτέρω, κατά τις απόψεις της Επιτρόπου, με το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα μη νόμιμα εξοφλείται το σύνολο του συμβατικού ποσού πριν από τη λήξη της παροχής των σχετικών υπηρεσιών. Το Κ.Α.Π.Η. Δήμου ..., με το 439/25.10.2010 έγγραφο του Προέδρου του, επανυπέβαλε το ως άνω ένταλμα για θεώρηση, επικαλούμενο τη νομιμότητα της δαπάνης και το ατελέσφορο της προσπάθειας αναζήτησης δυνατότητας εισαγωγής των εν λόγω υπερηλίκων σε άλλα νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου που παρέχουν παρεμφερείς υπηρεσίες. Η Επίτροπος, όμως, ενέμεινε στις απόψεις της και έτσι ανέκυψε διαφωνία, για την άρση της οποίας νομίμως αυτή απευθύνεται, με την από 29.10.2010 έκθεσή της, στο παρόν Τμήμα, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 21 παρ. 1 του π.δ/τος 774/1980 (ΦΕΚ Α΄, 189) και 139 παρ. 1 του π.δ/τος 1225/1981 (ΦΕΚ Α΄, 304), σε συνδυασμό με την ΦΓ8./22431/6.10.2004 (ΦΕΚ Β΄, 1620) κανονιστική απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, όπως τροποποιήθηκε με την ΦΓ8./52557/6.12.2006 (ΦΕΚ Β΄, 62/25.1.2007) όμοια απόφαση. II. Κατά γενική αρχή του δημοσιολογιστικού δικαίου, η οποία συνάγεται από βασικές διατάξεις αυτού (βλ. τα άρθρα 22, 26 και 79 του ν. 2362/1995, 40 του ν.δ/τος 496/1974, 1 παρ. 2α΄ του π.δ/τος 465/1975, 1 παρ. 1 του ν.δ/τος 1265/1972, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 7 παρ. 1 του ν. 968/1979 κ.ά.), για τη διενέργεια οποιασδήποτε δαπάνης του Δημοσίου, των Ο.Τ.Α. και των λοιπών ν.π.δ.δ., πέραν της ύπαρξης πίστωσης στον οικείο προϋπολογισμό, απαιτείται επιπλέον αυτή να προβλέπεται ρητά από διάταξη νόμου ή, κατ’ εξαίρεση, στην περίπτωση που η δαπάνη δεν προβλέπεται από συγκεκριμένη διάταξη, να προκύπτει από τα συνημμένα δικαιολογητικά ότι αυτή ανάγεται στη λειτουργική δραστηριότητα ή ότι συντελεί, άμεσα ή έμμεσα, στην καλύτερη εκπλήρωση των σκοπών της οικείας Υπηρεσίας. Περαιτέρω, στην 31130/29.10.1984 απόφαση του Νομάρχη Πειραιά «περί συστάσεως ίδιου νομικού προσώπου με το όνομα “Κέντρο Ανοικτής Προστασίας Ηλικιωμένων ...”», όπως αυτή τροποποιήθηκε με την 23716/1986 (ΦΕΚ Β΄ 621/2006) απόφαση του ιδίου Νομάρχη, το ανωτέρω Κ.Α.Π.Η. αποτελεί ν.π.δ.δ. του Δήμου, με αρμοδιότητα: 1. Την πρόληψη βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών προβλημάτων των ηλικιωμένων, ώστε να παραμένουν αυτόνομα, ισότιμα και ενεργά μέλη του κοινωνικού συνόλου. 2. Τη διαφώτιση και τη συνεργασία του κοινωνικού συνόλου και των ειδικών φορέων σχετικά με τα προβλήματα και τις ανάγκες των ηλικιωμένων. 3. Την έρευνα θεμάτων σχετικά με ηλικιωμένους. Από τις συστατικές αυτές διατάξεις προκύπτει ότι σκοπός του ανωτέρω Κ.Α.Π.Η., ο οποίος εναρμονίζεται με τον σκοπό που εξυπηρετεί γενικότερα ο θεσμός των Κ.Α.Π.Η., ο οποίος προβλέφθηκε με το ν.δ. 162/1974 «Περί μέτρων προστασίας υπερηλίκων και χρονίως πασχόντων ατόμων (ΦΕΚ Α΄ 227) είναι η εξωϊδρυματική υποστήριξη, απασχόληση και ψυχαγωγία των ηλικιωμένων του Δήμου στον οποίο ανήκουν, με την προσφορά σε αυτούς κυρίως υπηρεσιών αρωγής υγείας, επικοινωνίας, επιμόρφωσης και ψυχαγωγίας. Ως εκ τούτου, η εγγραφή πιστώσεων και η συνακόλουθη διενέργεια δαπανών για τη διαμονή και φροντίδα άπορων ηλικιωμένων δημοτών σε μονάδες κλειστής περίθαλψης, όπως γηροκομεία ή άλλες παρεμφερείς μονάδες δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, αφενός δεν προβλέπεται από διάταξη της κείμενης νομοθεσίας, αφού δεν εμπίπτει στις ανωτέρω αρμοδιότητες του Κ.Α.Π.Η., αφετέρου δεν συνδέεται, άμεσα ή έμμεσα, με την εξυπηρέτηση των λειτουργικών αναγκών ή τη αποτελεσματικότερη εκπλήρωση των εξωϊδρυματικών σκοπών του νομικού αυτού προσώπου. Εξάλλου, κατά γενική αρχή του διοικητικού δικαίου, η οποία αποτελεί ειδικότερη έκφανση της αρχής της νομιμότητας, οι συστατικές ατομικές διοικητικές πράξεις δεν αναπτύσσουν αναδρομική ισχύ, δηλαδή τα έννομα αποτελέσματά τους δεν μπορούν να ανατρέχουν σε χρόνο προγενέστερο της έκδοσής τους (ή της κοινοποίησής τους, όπου αυτή απαιτείται) και τούτο, προεχόντως, διότι η διοικητική ενέργεια προκαλείται και προσδιορίζεται με βάση την επικαιρότητα, τόσο από πλευράς τυπικής νομιμότητας (αρμοδιότητα οργάνου, τύπος, διαδικασία), όσο και από πλευράς ουσιαστικής νομιμότητας, με την έννοια ότι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του νόμου πρέπει να συντρέχουν κατά το χρόνο της ενέργειας. Κατ’ εξαίρεση της αρχής αυτής, η αναδρομική ισχύς τους αναγνωρίζεται μόνον στις περιπτώσεις που: α) ρητώς επιτρέπεται από τις σχετικές διατάξεις ή σαφώς προκύπτει από αυτές, β) πρόκειται για πράξεις που εκδίδονται σε συμμόρφωση με αποφάσεις δικαστηρίων και γ) ανακαλείται παράνομη πράξη. Επειδή δε και η συμβατική δράση της δημόσιας διοίκησης διέπεται από την αρχή της νομιμότητας - και όχι από τον κανόνα της συμβατικής ελευθερίας του άρθρου 361 Α.Κ. - στην ίδια ως άνω κατ’ αρχήν απαγόρευση της συνομολόγησης συμβατικών όρων με αναδρομική ισχύ υπόκεινται και οι διοικητικές συμβάσεις που συνάπτουν τα ν.π.δ.δ. των Ο.Τ.Α., τα οποία δεν δύνανται να ορίζουν χρόνο εκτέλεσης της σύμβασης που ανατρέχει σε διάστημα προγενέστερο της κατά το νόμο σύναψής της. ΙΙΙ. Στην προκειμένη περίπτωση, κατόπιν διενέργειας πρόχειρου διαγωνισμού στις 29.6.2010 από το Κ.Α.Π.Η. ..., η μοναδική συμμετέχουσα και αναδειχθείσα ανάδοχος εταιρεία «…» ανέλαβε την παροχή στέγης, διατροφής και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στον οίκο ευγηρίας της, για το χρονικό διάστημα από 1.1.1010 έως 31.12 2010, σε τέσσερις αποδεδειγμένα άστεγους και άπορους ηλικιωμένους δημότες του Δήμου ..., χωρίς οικογενειακό περιβάλλον και συγκεκριμένα: 1) στη … και 4) στη …, (βλ τα από 25/5/2010 αποτελέσματα σχετικής κοινωνικής έρευνας για τον κάθε έναν εκ των περιθαλπομένων, την οποία διενήργησε το Γραφείο Κοινωνικής Υπηρεσίας του Κ.Α.Π.Η.), αντί του ποσού των 34.560,00 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου του αναλογούντος Φ.Π.Α.), ετησίως. Σε εκτέλεση δε της σχετικώς συναφθείσας σύμβασης, η οποία, μολονότι υπεγράφη στις 12.8.2010, ίσχυε αναδρομικά από 1.1.2010, και προς εξόφληση του συνόλου των απαιτήσεων της αναδόχου εταιρείας, εκδόθηκε το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα. IV. Με βάση τα ανωτέρω δεδομένα, και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην υπό στοιχ. ΙΙ σκέψη της παρούσας, το Τμήμα άγεται στην κρίση ότι η εντελλόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη, εκτός των άλλων, προεχόντως και επειδή οι σχετιζόμενες με τη στέγαση και περίθαλψη ανέστιων, άπορων και στερούμενων οικογενειακού περιβάλλοντος ηλικιωμένων δημοτών υπηρεσίες δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του Κ.Α.Π.Η. ..., επιπλέον δε και επειδή μη νομίμως προσδόθηκε αναδρομική ισχύς και ορίστηκε χρόνος εκτέλεσης της από 12.8.2010 σύμβασης διάστημα προγενέστερο της ημερομηνίας σύναψής της. Επομένως, η εντελλόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη, κατά τους βασίμως προβαλλόμενους από τη διαφωνούσα Αναπληρωτή Επίτροπο λόγους. Λαμβανομένων, ωστόσο, υπόψη, αφενός της ανθρωπιστικά αδήριτης ανάγκης στέγασης και περίθαλψης των ανωτέρω αποδεδειγμένα άπορων και μοναχικών ηλικιωμένων του Δήμου ..., και αφετέρου της έλλειψης εναλλακτικών λύσεων προστασίας τους, που διαφαίνεται από τα στοιχεία που προσκομίζει το Κ.Α.Π.Η. ..., το Τμήμα κρίνει, περαιτέρω, ότι οι διαγνωσθείσες εν προκειμένω νομικές πλημμέλειες δεν οφείλονται σε πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων και ότι, ως εκ τούτου, δικαιολογείται η αναγνώριση συγγνωστής πλάνης και η, εξ αυτού και μόνον του λόγου, θεώρηση του ελεγχόμενου χρηματικού εντάλματος. Για τους λόγους αυτούς Αποφαίνεται ότι το 59, οικονομικού έτους 2010, χρηματικό ένταλμα πληρωμής του Κέντρου Ανοικτής Προστασίας Ηλικιωμένων του Δήμου ..., ποσού 34.560,00 ευρώ, πρέπει να θεωρηθεί, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στο σκεπτικό της παρούσας.